Astrofotografija
Autor: Goran Katić
Published on 09.10.2007. 07:07
Fotografije i tekst : Boris Štromar
Prvi dio
Drugi dio...Astrofotografija, odnosno snimanje noćnog neba i astronomskih objekata zahtjeva potpuno drukčiji pristup fotografiji od onog uobičajenog. Da se početnici astrofotografi ne bi razočarali i odmah odustali od fotografiranja neba, napisati ću par savjeta i trikova kako bi taj početak bio uspješniji. Vidjeti ćete da je efektne astrofotke ponekad vrlo jednostavno snimiti.
Najjednostavnije od svega je staviti fotoaparat na stativ ili neki improvizirani, ali čvrsti oslonac i ostaviti ga da snima!
Da, to je zapravo sve što je potrebno, no za efektnu fotku se prije toga treba dobro pripremiti. Prije svega, potreban je fotoaparat koji ima mogućnost snimanja dugačkih ekspozicija, odnosno "B" ili "bulb" mod. To uglavnom imaju svi SLR fotoaparati, klasični i digitalni. Upotrebom žičanog ili daljinskog okidača započinje se ekspozicija i zaustavlja nakon željenog vremena.
Osnovni "trik" je pobjeći od gradske svjetlosti u mrak! I to ne u obližnji mračni parkić ili izletište, već najmanje 50km od većeg grada, 20-tak od manjeg. Svjetlosno onečišćenje će ubiti svijetlost zvijezda, a nebo će biti bolesno žuto-narančasto, pa ako je moguće treba snimati u smjeru gdje nema većih naselja.
Fotografija snimljena sa Canonom 20D, ISO 400, objektiv Canon EF 28mm, 5min ekspozicija, snimljeno za vrijeme Messierovog maratona u Višnjanu 2005. - silueta zvjezdarnice na Rušnjaku, u pozadini svjetlosno onečišćenje, a u prvom planu su momci crvenom lampicom po zraku ispisali hommage Messierovom Maratonu.Zbog rotacije Zemlje zvijezde se na nebu prividno gibaju. Snimajući kroz objektive normalne žarišne duljine, pomak će biti vidljiv već nakon 30-60 sekundi ekspozicije i zvijezde će postati kratke crtice. Ako je cilj snimiti izgled zviježđa na nebu neka ekspozicije ne budu dulje od dvije minute, objektiv što više otvoren i ISO osjetljivost što veća. Nažalost takve fotografije neće biti previše atraktivne. Naime, zvijezde i maglice su jako tamne pa će se na ovakvoj fotografiji vidjeti samo one najsjajnije.
Snimljeno sa Canonom 20D, ISO 1600, objektiv Canon EF 28mm @ f/2.8 - uhvaćen meteor pokraj Siriusa (sjajna zvijezda dolje lijevo), snimljeno sa Japetića)Zato se upotrebljava drugi trik - snimati jako dugačke ekspozicije! Zvijezde će na fotografiji ostavljati šarene zakrivljene tragove koji izgledaju vrlo efektno zajedno sa nekim krajolikom u istom kadru. Ekspozicije mogu biti dugačke i po nekoliko sati pa nije potrebno da osjetljivost bude veća od ISO 400. Otvor objektiva neka bude između f/5.6 i f/8. Poželjno je koristiti širokokutne objektive - ako se snima prema sjeveru, moguće je snimiti zvijezde kako rade krugove oko Sjevernjače koja se nalazi vrlo blizu mjesta na nebu u koje je usmjerena zemljina os. Zbog rotacije, zvijezde se prividno okreću oko te osi - što su od nje udaljenije, krugovi/lukovi će biti veći.
Fotografija snimljena sa Pentaxom 6x7 (srednji format), Kodak E200 dijapozitiv, 75mm objektiv (ekvivalent 35mm na Leica formatu), f/6.7, 1h30min ekspozicija, snimljeno sa Petrove Gore.Zbog jako dugačkih vremena ekspozicije, klasični fotoaparati su u prednosti nad digitalnim. Dugačke ekspozicije kod digitalnih SLR-a uzrokuju pojavu termičkog šuma. Također, moderni fotoaparati uglavnom troše baterije za cijelo vrijeme ekspozicije, pa je najbolje koristiti stare mehaničke fotoaparate. U današnjoj poplavi digitalaca, rabljeni mehanički SLR aparati se mogu pronaći za vrlo povoljnu cijenu. Upotrebom kvalitetnih dijapozitiv filmova kao što su Fuji Sensia ili Kodak Ektachrome, dobiti ćete zvjezdano nebo puno pruga zasićenih boja!
Nikon F80, Nikkor 24-85 @ 28mm, 45min ekspozicije, snimljeno sa JapetićaNaravno, ovih pravila se ne treba strogo držati i poželjno je eksperimentirati. Parametre fotografije treba modificirati ovisno o lokaciji i opremi s kojom se snima. Uz malo iskustva mogu se dobiti impresivne fotografije. Kao što sam napisao na početku, treba "samo" postaviti fotoaparat i pričekati par sati. Osobno, do sada sam snimio puno astrofotografija različitim tehnikama, a od svih njih je najpoznatiji astronomski časopis, Sky & Telescope, objavio samo jednu - upravo ove tragove zvijezda sa maglom u nizini!
Ako imate ispravke, nove informacije ili ste uočili pravopisne greške i tipfelere... javite nam! Ispunite forumlar i pošaljite nam. Vaša pomoć je dobro došla.
Mamiya Super 23 (srednji format), Mamiya-Sekor 100mm @ f/6.7, Fuji Provia 400, 20min ekspozicije, snimljeno sa Sljemena.
